No.129 ฉบับอารยสถาปัตย์


ภาพจาก www.universaldesign.com

สัปดาห์ก่อนไปเที่ยวต่างจังหวัดกับครอบครัว ครั้งนี้พิเศษหน่อยตรงที่ผู้สูงอายุในบ้านเริ่มเดินเหินไม่ค่อยสะดวก ต้องอาศัยรถวีลแชร์ ซึ่งในช่วงของการเดินทางท่องเที่ยวนั้น ก็พบว่า สถานที่ต่างๆ ทั้งสถานที่ท่องเทียว และสถานบริการสาธารณะ ยังไม่ได้ออกแบบให้รถวีลแชร์สามารถเข้าถึงได้โดยง่ายนัก แต่ก็ยังดีที่ในแต่ละสถานที่ เมื่อเจ้าหน้าที่หรือเจ้าของสถานที่นั้นๆ พบว่าเรามีคนนั่งรถวีลแชร์มาใช้บริการ ก็จะถามความคิดเห็นและมีแนวโน้มว่าจะพยายามนำไปปรับปรุงให้ดีขึ้นในอนาคต ซึ่งก็เป็นเรื่องดีมากๆ เพราะเมืองไทยกำลังจะก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุในเวลาไม่นาน คงเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องปรับปรุงเปลี่ยนแปลงสถานที่ต่างๆ ให้พร้อมรับบริการคนกลุ่มนี้ในอนาคต

การออกแบบอาคาร สถานที่ รวมถึงผลิตภัณฑ์ต่างๆ ให้สามารถเข้าถึงหรือใช้งานได้สะดวก ทุกเพศ ทุกวัย ทุกสภาพร่างกายนั้น มีการใช้คำภาษาอังกฤษว่า “Universal Design” ซึ่งผมได้ยินครั้งแรกจากรายการเมืองใจดี ที่ออกอากาศทางสถานีไทยพีบีเอสเมื่อ 2 ปีก่อน  โดยส่วนตัวแล้วผมชอบรายการนี้มากๆ ส่วนหนึ่งอาจจะเป็นเพราะครอบครัวของผมเริ่มมีผู้สูงอายุ แต่อีกส่วนหนึ่ง ผมรู้สึกว่า รายการนี้ ทำให้ผมตระหนักถึงการมีอยู่ และ ให้ความสำคัญกับคนกลุ่มอื่นๆในสังคม ที่อาจจะไม่สามารถเข้าถึงบริการสาธารณะหรือสถานที่เอกชนต่างๆ ที่ออกแบบมาแบบเน้นความสวยงาม ทันสมัย ชิคๆ เป็นหลัก แต่ไม่เอื้ออำนวยให้คนกลุ่มที่มีสภาพร่างกายไม่ปกติเข้าไปใช้งานได้สะดวกนัก นอกจากการออกอากาศทางโทรทัศน์และเผยแพร่เป็นคลิปวิดีโอแล้ว ทางรายการยังได้จัดทำคู่มือขึ้นมา โดยให้ชื่อว่า คู่มือบ้านใจดี – บ้านที่ออกแบบเพื่อทุกคน (Universal Design Home) ให้สามารถดาวน์โหลดกันไปดูได้อีกด้วย

เมื่อรายการเมืองใจดี จบไป ทีแรกผมก็คิดว่า กระแส Universal Design ก็คงจะหายๆไปด้วย แต่เมื่อเร็วๆ นี้ ก็มีโอกาสได้ดูรายการทางโทรทัศน์ของคุณกฤษนะ ละไล ซึงพาไปเที่ยวชมสถานที่ต่างๆที่มีการออกแบบได้เหมาะสมกับผู้ใช้วีลแชร์ โดยคุณกฤษนะ ใช้คำว่า “อารยสถาปัตย์” ผมฟังทีแรกๆ ก็งงๆ แต่ก็เข้าใจว่าเป็นคำเดียวกันกับ Universal Design นั่นเอง เพิ่งรู้ว่ามีการคิดชื่อภาษาไทยแล้ว 😉 ถ้าพูดถึงคุณกฤษนะ ละไล ก็ต้องยอมรับว่า คุณกฤษนะเป็นคนที่ช่วยจุดประกายเรื่องของ Universal Design หรือ อารยสถาปัตย์ ในเมืองไทยมากที่สุดคนหนึ่ง ก็ว่าได้ (สามารถตามไปดูรายการต่างๆของคุณกฤษนะได้ที่ KrisanalalaiChannel)  โดยคุณกฤษณะ ยังคงพยายามพลักดันและนำเสนอเรื่อง อารยสถาปัตย์ ในรายการต่างๆของเขาอย่างสม่ำเสมอเรื่อยมา

และถ้าพูดถึงประเทศที่มีอารยสถาปัตย์ ดีที่สุดประเทศหนึ่ง ที่คนไทยคุ้นเคย ก็คงหนีไม่พ้นประเทศญี่ปุ่น ซึ่งทำให้การไปเที่ยวญี่ปุ่นของเรานั้น นอกจากเรื่องของธรรมชาติ ศิลปะ วัฒนธรรมต่างๆ แล้ว ยังมีเรื่องของอารยสถาปัตย์ที่น่าไปชม ไปดู เพื่อศึกษาการออกแบบของเขาอีกด้วย ซึ่งก็มีบล็อกเกอร์ท่านหนึ่งได้รวบรวมเรื่องราวต่างๆของญี่ปุ่น ไม่เฉพาะเรื่องอารยสถาปัตย์เท่านั้น ไว้ในบล็อกชื่อ “มองญี่ปุ่น” ไว้อย่างน่าสนใจอีกด้วย ( มองญี่ปุ่น : อารยสถาปัตย์ )

พอมองเรื่องอารยสถาปัตย์แล้ว ก็ทำให้แอบคิดว่า จริงๆแล้ว อารยสถาปัตย์ ก็เป็นเครื่องบ่งชี ถึงระดับความเท่าเทียม เสมอภาค อย่างหนึ่งของสังคมหรือประเทศนั้นๆด้วย เพราะหากสังคมหรือประเทศนั้น มีการออกแบบเมืองโดยคำนึงถึงคนทุกเพศ ทุกวัย ทุกสภาพร่างกายแล้ว สังคมหรือประเทศนั้นๆ ก็น่าจะมีแนวโน้มเรื่องของความเท่าเทียมและความเสมอภาคในด้านอื่นๆ ในระดับที่สูงอยู่เหมือนกัน ในทางตรงกันข้าม หากสภาพของเมืองยังเมีลักษณะที่ไม่เอื้ออำนวยต่อคนทุกเพศ วัย และสภาพร่างกาย ก็มีแนวโน้มว่า เมืองหรือประเทศนั้นๆ ก็น่าจะยังมีความเหลื่อมล้ำในระดับที่สูงอยู่เหมือนกัน

Advertisements