No.68 ฉบับจับสลาก การจัดสรรโอกาส ความเท่าเทียม

พรุ่งนี้ จะเป็นวันที่ 1 กุมภาพันธ์แล้ว ในทุกๆปี บริษัทผมจะมีการปรับเปลี่ยนที่จอดรถประจำปี โดยปักหมุดเริ่มต้นกันในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ เหตุที่ต้องมีการปรับเปลี่ยน ก็เพราะ บริษัทมีที่จอดรถหลายแห่ง ที่ใช้รองรับความต้องการในการนำรถมาจอดของพนักงาน

ด้วยความที่ สถานที่จอดรถนั้น ไม่ได้มีความเท่าเทียมกันในเรื่องของความสะดวกสบาย ทำให้ต้องมีการจัดสรรโอกาส ในการได้จอดรถในที่ที่ดูเหมือนว่าจะสะดวกสบายที่สุด อย่างการจอดรถบนตึกที่ทำงาน ซึ่งวิธีการจัดสรรโอกาสของบริษัทก็ดูจะมีความเป็นสากลแบบไทยๆ นั่นคือ “จับสลาก” นั่นเอง

ปีนี้เป็นอีกหนึ่งครั้งในรอบสิบกว่าปี ที่ผมทำงานมา ที่ได้จอดรถบนตึก ซึ่งเป็นเรื่องที่ผมรู้สึกว่า เป็นเรื่องที่ “โชคดี” ที่สุดเรื่องหนึ่งประจำปี เลยก็ว่าได้ ที่ต้องเน้นว่า โชคดี เพราะ มันเป็นการตัดสินหรือคัดเลือกที่ใช้โชค ล้วนๆ ไม่มีปัจจัยแวดล้อมอื่นใด มาเป็นตัวช่วย

ถ้าพูดถึงเรื่องการจับสลาก ผมว่า เมืองไทยเป็นประเทศหนึ่งที่ใช้การจับสลากเป็นเครื่องมือในการ”จัดสรรโอกาส” (โดยเฉพาะโอกาสที่รัฐหรือหน่วยงานใดๆ ไม่สามารถจัดสรรให้พวกเราๆได้อย่างเท่าเทียมกัน ) มากที่สุดประเทศหนึ่ง  ยกตัวอย่างง่ายๆ ที่เห็นกันอยู่ทุกปี ก็เช่น จับฉลากเข้าเรียนในโรงเรียนดังๆ ของรัฐ ซึ่งนั่นอาจเป็นวัฒนธรรมอย่างหนึ่งที่รัฐ อยากทำให้เด็กไทย คุ้นชินบรรยากาศในการลุ้นโอกาส ที่รัฐไม่สามารถจัดสรรได้อย่างเพียงพอ ในเรื่องอื่นๆ ที่เขาจะต้องประสบพบเจอเมื่อเติบโตขึ้น

บางคนบอกว่าการจับสลาก เป็นการจัดสรรโอกาส ที่ยุติธรรมที่สุด ซึ่งถ้าพูดเฉพาะถึง รูปแบบวิธีการตัดสิน ผมก็คงเห็นด้วยว่า ยุติธรรม แต่ผลของการตัดสินด้วยวิธีนี้ สามารถทำให้เกิดความเท่าเทียมหรือไม่ อันนี้ผมคงไม่กล้ารับประกัน เพราะหากบางคนจับสลากได้ทุกครั้ง ขณะที่บางคนจับสลากไม่เคยได้เลย แบบนี้ก็ไม่รู้จะเรียกว่า “เท่าเทียม” กันได้อย่างไร

ในแวดวงกีฬาของอเมริกัน ในทุกๆ ปีจะมีการคัดเลือกนักกีฬาหน้าใหม่ หรือ ที่เรียกกันว่า รุกกี้ จากมหาวิทยาลัยต่างๆทั่วอเมริกาเข้าสู่ลีกอาชีพ โดยลักษณะของการคัดเลือกนั้น เขาจะให้ทีมที่มีอันดับคะแนนต่ำที่สุดในลีกเมื่อปีที่ผ่านมา ได้สิทธิ์ในการคัดเลือกนักกีฬาก่อน ซึ่งแน่นอนว่า ทำให้ทีมเหล่านั้นมีสิทธิ์ในการเลือกนักกีฬาที่เก่งที่สุด ในสายตาของพวกเขาก่อน เป็นเสมือนการให้แต้มต่อกับทีมเล็กๆ ได้มีโอกาสคัดเลือกนักกีฬาเก่งเข้าทีม

แน่นอนว่า วิธีการแบบนี้ ทีมที่เก่งที่สุด ย่อมรู้สึกว่า ถูกริดรอนโอกาสที่ดีสุด ไปให้กับทีมอื่นโดยไม่ยุติธรรมนัก ถ้าเป็นเมืองไทย อาจร้องโวยวายขอให้ใช้การ “จับสลาก” แทน

แต่บังเอิญชนชาติเขา คงเห็น ความเท่าเทียมกันในการเข้าถึงโอกาส สำคัญมากกว่า ความเท่าเทียมกันในการได้จับสลาก เราจึงไม่ค่อยเห็นการจับสลาก ในแวดวงกีฬาของอเมริกันมากนัก 🙂